| نام علمی | سدیم دودسیل سولفات |
| نام انگلیسی | Sodium Dodecyl Sulfate / Sodium Lauryl Sulfate |
| اختصار | SDS / SLS |
| فرمول شیمیایی | C12H25SO4Na |
| نوع | سورفاکتانت آنیونی |
| خصوصیات فیزیکی | |
| وزن مولی | 288-290 g/mol |
| ظاهر | پودر سفید تا کریم رنگ |
| نقطه ذوب | 230-250 درجه سلسیوس |
| قابلیت حل پذیری | بسیار قابل حل در آب |
| pH محلول | 6.5-8.5 |
| رطوبت | کمتر از 5 درصد |
| چگالی | 0.8-1.0 g/cm3 |
| CMC | حدود 8 mM |
| شرایط نگهداری | |
| دما | 15-25 درجه سلسیوس |
| رطوبت | کمتر از 50 درصد |
| نور | دور از نور مستقیم |
| ماندگاری | 2-3 سال |
| درجات کیفیت | |
| گرید تکنیکال | خلوص 85-95 درصد |
| گرید تجاری (USP) | خلوص 95-99 درصد |
| گرید آزمایشگاهی | خلوص بیش از 99 درصد |
| تاثیرات منفی | |
| خشکی پوست | افزایش تبخیر رطوبت تا 30 درصد |
| تحریک | خارش و سوزش تا 20-30 دقیقه |
| مدت اثر | تا 17 روز روی پوست |
| تاثیر بر آفت | افزایش تعداد آفت |
| تاثیرات مثبت | |
| پاک کنندگی | حذف کامل چربی و آلودگی |
| ضد میکروبی | از بین بردن باکتری های مضر |
| نکات ایمنی | |
| سرطان زایی | شواهد علمی وجود ندارد |
| ایمنی | برای اکثریت مردم ایمن است |
| غلظت | معمولاً 5-10 درصد |
| منبع و تامین کننده | |
| شرکت تولید کننده | مرک | کد 113760 |
سدیم دودسیل سولفات که به اختصار SDS یا SLS نام دارد یکی از مهم ترین و پرکاربردترین سورفاکتانت های آنیونی در جهان است. این ماده شیمیایی با فرمول دقیق CH3(CH2)11SO4Na یا C12H25SO4Na یک ترکیب آلی مصنوعی است که به عنوان سولفات لاریل سدیم یا لوریل سولفات سدیم نیز شناخته می شود.
سدیم دودسیل سولفات تحت نام های متعددی در صنعت و تجارت شناخته می شود:
- SDS (Sodium Dodecyl Sulfate)
- SLS (Sodium Lauryl Sulfate)
- سدیم لوریل سولفات
- سولفات لاریل سدیم
- سدیم دودسیل سولفات
- لوریل سولفات سدیم سالت
- Lauryl sulfate sodium salt
ساختار مولکولی
سدیم دودسیل سولفات یک مولکول آمفیفیلیک است که شامل دو قسمت متفاوت است:
سر آبدوست (Hydrophilic Head): گروه سولفات آنیونی که با آب تعامل مثبت دارد
دم آبگریز (Hydrophobic Tail): زنجیر 12 کربنی (دودسیل) که از روغن ها و چربی ها نفور می کند
این ساختار دوگانه باعث می شود که SDS قادر به کاهش کشش سطحی آب و تشکیل میسل ها باشد.
خصوصیات فیزیکی
- ظاهر: پودر یا گرانول سفید تا کریم رنگ
- وزن مولی: تقریباً 288-290 g/mol
- دما انحلال: بالا بودن درجه حرارت باعث افزایش قابلیت حل پذیری می شود
- pH محلول: معمولاً بین 7-9
- قابلیت حل پذیری: بسیار قابل حل در آب
- شکل تجاری: پودر محلول و سوسپانژن مختلف
ویژگی های شیمیایی
- نوع یونی: سورفاکتانت آنیونی
- خاصیت شویندگی: عمل قوی در کاهش برهم کنش روغن و آب
- پایداری: پایدار در محیط های اسیدی و قلیایی رقیق
- تاثیر دمایی: افزایش دما تاثیر مثبت بر فعالیت دارد
- حساسیت به سختی آب: سختی آب قابلیت شویندگی را کاهش می دهد
فرآیند تولید سدیم دودسیل سولفات
سدیم دودسیل سولفات از طریق یک فرآیند شیمیایی هدفمند و پیچیده تولید می شود:
مرحله اول: تهیه الکل لوریل
استخراج از روغن های طبیعی مانند روغن نارگیل یا هسته خرما
یا تولید سنتزی از مشتقات نفتی
هیدرولیز چربی های طبیعی برای آزادسازی اسیدهای چرب
مرحله دوم: سولفاتیون
تیمار الکل لوریل با یکی از مواد زیر:
تری اکسید گوگرد (Sulfur trioxide)
اولئوم (تمرکز شده اسید سولفوریک)
اسید کلروسولفوریک (Chlorosulfonic acid)
این تیمار منجر به تشکیل هیدروژن لوریل سولفات می شود
مرحله سوم: خنثی سازی
اضافه کردن هیدروکسید سدیم یا کربنات سدیم
هدف: تبدیل اسید لوریل سولفات به نمک سدیم (SDS)
این مرحله pH محلول را به حدود خنثی تنظیم می کند
مرحله چهارم: خشک سازی و پاکسازی
خشک سازی محصول نهایی
غربال گری و پاکسازی از ناخالصی ها
بسته بندی در اشکال مختلف (پودر محلول سوسپانژن)
نمونه های تجاری
نمونه های تجاری سدیم دودسیل سولفات درواقع خالص نیستند بلکه مخلوطی از:
- سولفات های سدیم با زنجیرهای کربنی مختلف (C10 تا C14)
- SDS به عنوان جزء اصلی (معمولاً 60-90%)
- ناخالصی های کمی مانند سدیم سولفات و الکول های حل نشده
کاربردهای وسیع سدیم دودسیل سولفات
- صنعت شوینده ها و مواد پاک کننده
- شامپو و محصولات مراقبت از سر
- خمیردندان
- مایع ظرفشویی و پاک کننده های صنعتی
- صنایع بهداشتی و آرایشی
- صابون های حمام: تمام انواع صابون شیمیایی
- بدنشوی ها و لوسیون ها: کف کننده قوی
- محصولات آرایشی: موژل ها موس ها کریم ها
- دستشوی ها: پاک کننده موثر باکتری ها
- محصولات درمانی پوستی: از جمله موارد درمان حک و ایگزما (با دقت)
- صنایع غذایی
- آزمایشگاه ها و تحقیق علمی
- صنایع چاپ و رنگرزی
- صنایع کشاورزی و آفت کش ها
- مصارف صنعتی متنوع
ادعای خطرناک بودن
برخی منابع SDS را به عنوان ماده خطرناک و حتی سرطان زا معرفی می کنند اما:
فقدان شواهد قاطع: دلیل علمی محکمی برای تاثیر سرطان زایی وجود ندارد
مطالعات محدود: اکثر مطالعات بر روی پوست و ترک های پوستی متمرکز هستند
مقادیر امن
غلظت در محصولات: معمولاً 5-10 درصد که غلظت نسبتاً کم است
تعریض مختصر: زمان تماس محدود (حمام یا شامپو) خطر را کاهش می دهد
تحمل بیشتر در محصولات شوینده: نسبت به مصرف درونی
گریدهای مختلف سدیم دودسیل سولفات
استانداردهای کیفیت
سدیم دودسیل سولفات در استانداردهای مختلفی تولید می شود:
1. گرید تکنیکال/صنعتی (Technical Grade)
خلوص: 85-95 درصد
کاربرد: صنایع شوینده تجاری
قیمت: ارزان ترین گرید
محدودیت: حاوی ناخالصی های بیشتر
2. گرید تجاری/USP (Commercial/USP Grade)
خلوص: 95-99 درصد
کاربرد: محصولات بهداشتی و آرایشی
استاندارد: تطابق با USP (United States Pharmacopeia)
آزمایش: آزمایشات کیفیتی سخت گیرانه
3. گرید آزمایشگاهی/Analytical (Lab Grade)
خلوص: بیش از 99 درصد
کاربرد: تحقیقات علمی و آزمایشگاهی
قیمت: گران ترین گرید
مشخصات: مشخصات دقیق و گواهی نامه تفصیلی
اعتبارات بین المللی
- USP (United States Pharmacopeia)
- BP (British Pharmacopoeia)
- EP (European Pharmacopoeia)
- IP (Indian Pharmacopoeia)
- ATSM (American Society for Testing and Materials)
سدیم دودسیل سولفات مرک (Sodium Dodecyl Sulfate - SDS) یک سورفکتانت آنیونی قدرتمند است که به عنوان شوینده و امولسیون کننده در بسیاری از صنایع و آزمایشگاه ها مورد استفاده قرار می گیرد.
این ماده با کاهش کشش سطحی محلول ها، به جداسازی و دناتوره کردن پروتئین ها کمک کرده و در تکنیک های مهمی مانند الکتروفورز ژل پلی آکریل آمید (SDS-PAGE) کاربرد دارد. علاوه بر این، SDS در محصولات بهداشتی، آرایشی و شوینده ها به دلیل خاصیت کف کنندگی و حل کنندگی چربی ها از محبوبیت زیادی برخوردار است .
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفری باشید که نظر میدهد.
دیدگاه خود را بنویسید
نشانی ایمیل و موبایل شما منتشر نخواهد شد.